Kısa cevap
Isı pompası bağlantı şeması, aynı tesisatta iki ayrı kolu gösterir: ısıtma kolu ve sıcak kullanım suyu kolu. Isı pompasının gidiş hattı ısıtma tarafında önce bir buffer tanka girer; buffer tank kapalı devre ısıtma suyu tutar ve radyatör ya da yerden ısıtma devresini besler. Kullanım suyu ise ayrı bir kolda, bir boylerin serpantini üzerinden ısıtılır. İki su hiçbir noktada karışmaz. Bu şemanın en çok atlanan ayrıntısı tank seçimidir: ısı pompası suyu kazandan daha düşük sıcaklıkta ürettiği için serpantinli boylerin ısı transfer yüzeyi standart modelden geniş olmak zorundadır. Omega kataloğunda aynı kapasitedeki tek serpantinli boyler ile ısı pompası boylerini yan yana koyduğumuzda yüzey farkı 1,25 ile 1,68 kat arasında değişiyor. Aşağıda bağlantı ağızlarını tablo halinde, sistemin tamamını, buffer tank ve boyler kollarını ayrı ayrı, standart boylerin neden yetmediğini ve bu şemanın neyi kapsamadığını bulacaksınız.
Isı pompası bağlantı şeması nasıl okunur?
Bir ısı pompası tesisat şemasında üç ayrı su devresi vardır ve her ağız bunlardan birine aittir: ısı pompası devresi (pompa ile tanklar arasında dolaşan su), ısıtma devresi (buffer tank ile radyatör veya yerden ısıtma arasındaki su) ve kullanım suyu devresi (şebekeden gelip musluğa giden su). Şemayı okurken ilk iş, baktığınız hattın bu üçünden hangisi olduğunu belirlemektir. Serpantin ise iki devreyi karıştırmadan ısı aktaran boru demetidir; yüzeyinin neden önemli olduğunu serpantin nedir yazımızda anlattık.
| Bağlantı ağzı | Bileşen | Konum | Görevi |
|---|---|---|---|
| Isı pompası gidiş | Isı pompası | Pompanın hidrolik bağlantı tarafı | Isıtılan devre suyunu tesisata verir; şemanın başlangıç noktasıdır |
| Isı pompası dönüş | Isı pompası | Hidrolik bağlantının diğer ucu | Isısını bırakmış devre suyunu pompaya geri alır |
| Buffer tank üst girişi | Buffer tank | Tankın üst gövdesi | Isı pompasından gelen sıcak devre suyunu tanka alır |
| Buffer tank alt dönüşü | Buffer tank | Tankın alt gövdesi | Tankın en soğuk suyunu ısı pompasına geri gönderir |
| Isıtma devresi çıkışı | Buffer tank | Buffer tankın üst gövdesi, ikinci ağız | Radyatör veya yerden ısıtma kolektörünü besler |
| Isıtma devresi dönüşü | Buffer tank | Buffer tankın alt gövdesi, ikinci ağız | Tesisattan dönen suyu tankın altına verir |
| Boyler serpantin gidişi | Boyler | Boyler gövdesindeki serpantin ucu | Isı pompası devresinin suyunu serpantine sokar |
| Boyler serpantin dönüşü | Boyler | Serpantinin diğer ucu | Isısını kullanım suyuna bırakan suyu pompaya döndürür |
| Soğuk su girişi | Boyler | Boylerin alt gövdesi | Şebeke veya hidrofor suyunu boylere besler |
| Sıcak su çıkışı | Boyler | Boylerin üst gövdesi | Isınan kullanım suyunu musluk hattına verir |
Bu on ağzın yanında her tankta bir termometre/sensör kovanı, en alt noktada boşaltma vanası, en üst noktada hava atma elemanı bulunur. Ağızların hangi yöne ve hangi çapta çıktığı modele göre değişir; kesin yerleşim ürün etiketindeki işaretlerden teyit edilmelidir.
Isı pompası bağlantı şeması: buffer tank ve boyler birlikte
Isı pompası bağlantı şeması: ısı pompası, buffer tank, ısıtma devresi ve ayrı kolda serpantinli boyler ile sıcak kullanım suyu hattı
Tam bir kurulumda ısı pompasının gidiş hattı tek bir yere gitmez. Üç yollu bir ayırıcı vana, suyu duruma göre ya ısıtma koluna (buffer tank) ya da kullanım suyu koluna (boyler serpantini) yönlendirir. Kumanda genellikle iki koldan birine öncelik verecek şekilde ayarlanır. Kullanım suyu önceliği seçildiğinde boyler hedef sıcaklığa gelene kadar ısıtma devresi bekler, sonra vana ısıtma tarafına döner; hangi önceliğin tanımlı olduğu cihazın kumandasından okunur.
Bağlantı sırası şu şekilde ilerler:
- Isı pompasının gidiş hattı, üç yollu ayırıcı vananın girişine bağlanır. Vananın bir çıkışı buffer tankın üst girişine, diğeri boylerin serpantin gidiş ağzına gider.
- Buffer tankın alt dönüş ağzı, ısı pompasının dönüş hattına bağlanır. Bu, ısı pompası devresinin kapalı çevrimini tamamlar.
- Boylerin serpantin dönüş ağzı da aynı dönüş hattına bağlanır; iki kol dönüşte birleşir.
- Isıtma devresi, buffer tankın ikinci çift ağzına bağlanır: üstten alınan sıcak su radyatör veya yerden ısıtma kolektörüne gider, dönüş suyu tankın altına verilir. Bu devrenin kendi sirkülasyon pompası olur.
- Boylerin soğuk su girişi şebeke hattına, sıcak su çıkışı binanın kullanım hattına bağlanır. İsteğe bağlı resirkülasyon hattı sıcak su çıkışına yakın ikinci bir ağza döner.
- Emniyet grubu iki yerde ayrı ayrı kurulur: ısıtma tarafında kapalı devrenin genleşme tankı ve emniyet ventili, kullanım suyu tarafında boylerin soğuk su giriş hattındaki emniyet ventili, çek valf ve genleşme tankı.
- Termometre ve sensör kovanlarına sensörler yerleştirilir, ısı pompasının kumandasına bağlanır. Üç yollu vananın kontrolü de bu kumandadan gelir.
- Her iki devre su ile doldurulup havası tam alındıktan sonra ısı pompası devreye alınır.
Dördüncü adımda bir nokta sık karıştırılıyor: kullanım suyu kolu buffer tankın çıkışından değil, doğrudan ısı pompası gidişinden beslenir. Araya bir tank daha koymak bir ısı aktarım basamağı daha eklemek anlamına gelir ve kullanım suyu tarafındaki sıcaklık farkı zaten dar olduğu için bu basamak lüks değil, kayıptır.
Kullanım suyunu serpantinli boyler yerine plakalı eşanjör ve akümülasyon tankı ikilisiyle kurmak da mümkündür; o kurguda ağızlar farklılaşır. Tek tank seviyesindeki ayrıntıları akümülasyon tankı bağlantı şeması yazımızda ele aldık.
Buffer tank bağlantı şeması
Buffer tank bağlantı şeması: üstten ısı pompası girişi ve ısıtma devresi çıkışı, alttan ısıtma devresi dönüşü ve ısı pompasına dönüş
Buffer tank, ısıtma devresinin suyunu depolayan serpantinsiz bir tanktır. İçinde kullanım suyu yoktur, musluğa giden hiçbir hat buraya bağlanmaz. Omega buffer tanklarında serpantin de, emaye iç kaplama da bulunmaz; tank kapalı devrede dolaşan ısıtma suyunu tuttuğu için su sürekli yenilenmez ve kullanım suyu tankıyla aynı korozyon yükü altında çalışmaz. Akümülasyon tankı ise bunun tam tersidir: kullanım suyu depolar, bu yüzden emaye kaplama ve katodik koruma ile üretilir. İkisini hangi tesiste hangisinin gerektiği açısından akümülasyon tankı mı buffer tank mı yazımızda karşılaştırdık.
Dört ağzın mantığı katmanlaşmaya dayanır. Sıcak su hafif olduğu için üstte toplanır, soğuk su altta kalır:
- Üst giriş: Isı pompasından gelen en sıcak su buraya verilir, tankın üst katmanını besler.
- Üst çıkış: Isıtma devresi suyu buradan alır, yani tesisata tankın en sıcak suyu gider.
- Alt dönüş (tesisattan): Radyatör veya yerden ısıtmadan soğuyarak dönen su tankın altına girer.
- Alt çıkış (pompaya): Isı pompası suyu tankın en soğuk noktasından alır. Dönüş suyu ne kadar soğuksa, pompa her çevrimde o kadar çok ısı aktarabilir.
Bu dört ağız tankı bir hidrolik ayırıcı haline getirir. Isı pompası devresi ile ısıtma devresi, debileri birbirinden bağımsız olarak çalışır. Yerden ısıtmanın oda termostatları kapandığında tesisat tarafındaki debi düşer, ama ısı pompası kendi tarafında aynı debiyle dolaşmaya devam edebilir.
Buffer tankın asıl görevi de burada ortaya çıkıyor. Tankın hacmi olmadan, ısıtma devresinin suyu küçük bir hacimden ibaret kalır. Isı pompası devreye girdiği anda bu küçük hacim hızla hedef sıcaklığa ulaşır, termostat pompayı kapatır, su kısa sürede soğur, pompa yeniden devreye girer. Bu açılıp kapanma döngüsüne kısa çevrim (takt) deniyor ve kompresörü en çok yoran çalışma biçimidir. Buffer tank, araya yeterli su hacmi koyarak her çevrimin daha uzun sürmesini ve pompanın saatte çok daha az kez devreye girmesini sağlar.
Kaç litre buffer tank gerektiği ısı pompasının gücüne, ısıtma devresinin kendi su hacmine ve bina ısı kaybına bağlıdır. Doğrulanmış bir kural elimizde olmadığı için burada bir çarpan vermiyoruz; seçimi ısı pompası üreticisinin kılavuzundaki minimum sistem su hacmi değeriyle birlikte yapmak gerekir. Omega buffer tankları 50 litreden 5.000 litreye kadar üretiliyor; 800 litreye kadar 50 mm PU, 1.000 litre ve üstünde 50 mm sünger izolasyon ile teslim edilir. Ürün ailesinin tamamı Buffer Tank sayfasında.
Isı pompası boyler bağlantı şeması (sıcak kullanım suyu)
Isı pompası boyleri serpantin bağlantı şeması: serpantin gidiş ve dönüş hattı, alttan soğuk su girişi, üstten sıcak su çıkışı
Kullanım suyu kolu, ısıtma kolundan tamamen ayrıdır ve çok daha az ağız kullanır. Isı pompasından gelen devre suyu serpantin gidiş ağzından girer, boru demeti boyunca ilerlerken ısısını çevresindeki kullanım suyuna bırakır ve serpantin dönüş ağzından pompaya geri döner. Kullanım suyu tarafında ise şebeke suyu alttan girer, ısınan su üstten çıkar. İki su arasındaki tek temas noktası serpantinin dış yüzeyidir; sızdırma olmadığı sürece karışma yoktur.
Serpantin gidiş ağzının üstte mi altta mı olduğu modele göre değişir, montajdan önce ürün etiketindeki işaretlerden teyit edilmelidir. Kullanım suyu tarafındaki ağız mantığı ise boyler bağlantı şeması yazımızda anlattığımızla aynıdır: soğuk su girişine çek valf ve emniyet ventili, en alta boşaltma vanası, uzun hatlarda resirkülasyon ağzı.
Omega ısı pompası boylerinin serpantini maksimum 110 °C, tank suyu maksimum 90 °C ve 10 bar çalışma basıncına göre üretiliyor. Bu değerler, aynı boylerin ileride bir kazan devresine bağlanmasına da izin verir; yani ısı kaynağı değişirse tankı değiştirmek gerekmez.
Bir uyarı: ısı pompası tek başına yüksek sıcaklıkta periyodik dezenfeksiyon yapamıyorsa, kullanım suyu tarafına ikinci bir ısı kaynağı (kazan devresi veya elektrikli ısıtıcı) planlanması gerekir. Dezenfeksiyon sıcaklığı ve periyodu cihazın kumandasında tanımlanır; değerleri ısı pompası üreticisinin kılavuzundan alın.
Neden ısı pompasına standart boyler bağlanmaz?
Bu, ısı pompası tesisatında en pahalı hatadır. Isı pompasını yeni alan birçok tesiste mevcut boyler yerinde bırakılıyor, serpantin ağızlarına yeni hatlar çekiliyor ve sonra sıcak suyun neden geç geldiği sorulmaya başlıyor. Nedeni serpantin yüzeyinde.
Serpantinin bir tarafında ısı pompasından gelen devre suyu, diğer tarafında ısıtılacak kullanım suyu var. Aktarılan ısı, bu iki tarafın sıcaklığı arasındaki farkla birlikte artar. Kazan devre suyunu yüksek sıcaklıkta üretir, bu fark geniş olur, küçük bir serpantin yüzeyi işi görür. Isı pompası ise bu sıcaklıklara hiç çıkmaz, belirgin biçimde aşağısında çalışır. Omega ısı pompası boylerinin serpantini 110 °C'ye kadar dayanacak şekilde üretiliyor; bu tavan kazan devresi için var, ısı pompası onu zorlamaz. Cihazın gerçekte kaç derece su verdiği modele, dış hava sıcaklığına ve kumanda ayarına göre değiştiği için burada tek bir rakam vermiyoruz; o değer ısı pompası üreticisinin kılavuzundadır. Önemli olan yön: sıcaklık farkı daralıyor. Daraldığında da tek bir çare kalıyor, aynı ısıyı geçirmek için daha çok yüzey.
Üretici olarak bunu kendi kataloğumuzda ölçülebilir biçimde görüyoruz. Aşağıdaki tablo, Omega tek serpantinli boyler ile Omega ısı pompası boylerinin aynı kapasitedeki serpantin yüzeylerini karşılaştırıyor:
| Kapasite | Tek serpantinli boyler | Isı pompası boyleri | Kat |
|---|---|---|---|
| 200 L | 1,38 m² | 2,20 m² | 1,59 |
| 300 L | 1,65 m² | 2,70 m² | 1,64 |
| 500 L | 2,40 m² | 3,40 m² | 1,42 |
| 800 L | 2,90 m² | 3,62 m² | 1,25 |
| 1.000 L | 3,50 m² | 5,88 m² | 1,68 |
Omega kataloğu: aynı kapasitede tek serpantinli boyler ile ısı pompası boylerinin serpantin yüzeyi karşılaştırması
Beş kapasite kademesinin beşinde de ısı pompası boylerinin serpantin yüzeyi daha geniş; fark 1,25 ile 1,68 kat arasında değişiyor, ortalaması 1,52 kat. Aynı farkı litre başına da okuyabilirsiniz: 200 litrede tek serpantinli boyler 100 litre başına 0,69 m² yüzey sunarken, ısı pompası boyleri 1,10 m² sunuyor.
Standart boyler bağlandığında olan şu: serpantin, ısı pompasının verdiği sıcaklıkta gereken ısıyı geçirecek yüzeye sahip olmadığı için boylerin ısınma süresi uzar. Pompa daha uzun çalışır, kullanım suyu hedef sıcaklığa geç ulaşır, pik talepte (sabah duş saati gibi) hiç ulaşamaz. Tesis büyüdükçe bu gecikme bir konfor sorunundan bir kapasite sorununa dönüşür.
Bir ayrımı net söyleyelim: Omega ısı pompası üretmiyor, ısı pompasına bağlanan boyleri ve tankı üretiyor. Yukarıdaki tablo bizim ürünümüzün yüzey verisidir, ısı pompası performansı hakkında bir iddia değildir. Tüm teknik tablo Isı Pompası Boyleri sayfasında; kademe seçiminde boyler seçimi rehberimiz ve boyler hesaplama aracımız işe yarar.
Isı pompası tesisatında kritik kurallar
Yerden ısıtma kolektörü: her devre için debimetre, sirkülasyon pompası, manometre ve yalıtılmış gidiş hattı
- Isıtma suyu ile kullanım suyu ayrı gövdelerde kalır. Buffer tank ısıtma devresinin suyunu, boyler kullanım suyunu tutar. Omega ürün ailesinde bu ikisini tek gövdede birleştiren bir model yok; şemada iki tank görmek normaldir.
- Her devrenin kendi emniyet grubu olur. Kapalı ısıtma devresinde ve kullanım suyu tarafında ayrı emniyet ventili ve genleşme tankı gerekir. Ventilin kaç bara ayarlanacağı ve neden su damlattığı boyler emniyet ventili yazımızda.
- Hava, bu tesisatın baş düşmanıdır. Devrede kalan hava debiyi düşürür ve ısı aktarımını bozar. Sistemin en üst noktalarına otomatik hava atma elemanı konmalı, ilk dolumda hava tamamen tahliye edilmelidir.
- Dönüş hattına filtre koyun. Tesisattan gelen metal ve tortu parçacıklarını tutan bir pislik tutucu veya manyetik filtre, ısı pompasının eşanjörünü korur. Montaj sonrası ilk aylarda temizlenmesi gerekir.
- Debi, ısı pompası üreticisinin kılavuzuna göre kurulur. Boru çapı, pompa seçimi ve minimum sistem su hacmi bizim değil, ısı pompası üreticisinin belirlediği değerlerdir. Tank hacmi bu hesabın girdisidir.
- Her ağza kesme vanası. Giriş, çıkış, serpantin ve ısıtma devresi hatlarının her birine ayrı kesme vanası konması, anot değişimi veya bakımda tüm tesisatı boşaltmayı gereksiz kılar.
- Boruları da yalıtın. Tanklar fabrikada izoleli gelir, bağlantı boruları gelmez. Yalıtılmamış hat, sıcaklık farkının zaten dar olduğu bir sistemde fazladan kayıp demektir.
- Zemini ve geçiş yolunu önceden ölçün. 1.000 litre ısı pompası boylerinin susuz ağırlığı 312 kg, yüksekliği 2.100 mm, çapı 950 mm. Buffer tank tarafında üst kademeler daha da ağır: 5.000 litrelik buffer tank susuz 900 kg, 2.850 mm yüksekliğinde ve 1.650 mm çapında. Kapı genişliği, kat yüksekliği ve zeminin taşıma kapasitesi montajdan önce kontrol edilmelidir.
- Devreye alma sırası değişmez. Tanklar ve devreler tamamen doldurulmadan ısı pompası çalıştırılmamalıdır. Kuru çalışma serpantine ve emaye kaplamaya zarar verir.
Bu şema neyi kapsamıyor?
Yukarıdaki anlatım hidrolik tarafla, yani suyun hangi ağızdan girip nereye gittiğiyle sınırlıdır. Kapsamadığı şeyleri açıkça yazalım:
- Elektrik bağlantısı ve sigorta seçimi. Isı pompasının besleme kesiti, sigorta ve kaçak akım koruması ısı pompası üreticisinin kılavuzuna ve ehliyetli bir elektrikçiye aittir.
- Soğutucu akışkan devresi. Dış ünite ile iç ünite arasındaki soğutucu akışkan hattı, vakumlama ve şarj işlemleri yetkili servis işidir; bu yazıda hiç ele alınmadı.
- Devreye alma ve parametre ayarı. Sıcaklık ayar noktaları, ısıtma eğrisi, üç yollu vananın öncelik mantığı ve dezenfeksiyon programı ısı pompası kumandasında tanımlanır.
- Performans rakamları. Omega ısı pompası üretmiyor. Isı pompasının verim değeri, elektrik tüketimi veya tasarruf oranı hakkında rakam vermiyoruz; bu veri cihaz üreticisinin belgelerinde yer alır.
- Projeye özel hesap. Buffer tank ve boyler litresi, bina ısı kaybı ve kullanım profili hesabıyla belirlenir. Bu yazı tipik bir şemayı anlatıyor, bir proje çizimi yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
Isı pompasına buffer tank şart mı?
Her kurulumda zorunlu değildir, ama ısıtma devresinin kendi su hacmi küçükse pratikte gerekir. Hacim yetersiz olduğunda ısı pompası kısa aralıklarla devreye girip çıkar; buna kısa çevrim deniyor ve kompresörü en çok yoran çalışma biçimidir. Buffer tank araya yeterli su hacmi koyarak her çevrimi uzatır, pompanın saatteki devreye girme sayısını düşürür. Oda termostatlarının sık kapandığı yerden ısıtma tesisatlarında etkisi daha belirgindir.
Isı pompası boyleri ile normal boyler arasındaki fark nedir?
Fark serpantin yüzeyindedir. Omega kataloğunda aynı kapasitede ısı pompası boylerinin serpantin yüzeyi tek serpantinli boylerden 1,25 ile 1,68 kat daha geniştir; beş kapasite kademesinin ortalaması 1,52 kat. Isı pompası suyu kazandan daha düşük sıcaklıkta ürettiği için serpantinin iki tarafı arasındaki sıcaklık farkı daralır, aynı ısıyı aktarmak daha çok yüzey gerektirir. Gövde ölçüleri ve diğer donanım aynı kalır.
Buffer tank ile akümülasyon tankı aynı şey mi?
Değil. Buffer tank kapalı devre ısıtma suyu tutar; serpantini ve emaye iç kaplaması yoktur, çünkü içindeki su sürekli yenilenmez. Akümülasyon tankı sıcak kullanım suyu depolar, bu yüzden emaye iç kaplama ve katodik koruma ile üretilir. İkisi aynı tesiste birlikte de bulunabilir: buffer tank ısı kaynağını dengeler, akümülasyon tankı musluğa giden suyu depolar.
Buffer tank kaç litre olmalı?
Isı pompasının gücü, ısıtma devresinin mevcut su hacmi ve bina ısı kaybı birlikte belirler. Tek bir çarpan vermiyoruz çünkü doğrulanmış bir kuralımız yok; ısı pompası üreticisinin kılavuzundaki minimum sistem su hacmi değeri çıkış noktası olmalıdır. Omega buffer tankları 50 ile 5.000 litre arasında üretiliyor.
Isı pompası ısıtma ve sıcak suyu aynı anda yapabilir mi?
Tipik kurulumda hayır, sırayla yapar. Üç yollu bir ayırıcı vana ısı pompasının gidiş hattını ya buffer tanka ya boyler serpantinine yönlendirir, ikisine aynı anda vermez. Kumandada kullanım suyu önceliği tanımlıysa boyler hedef sıcaklığa gelene kadar ısıtma devresi bekler, sonra vana ısıtma koluna döner. Bu yüzden boylerin ısınma süresi ısıtma konforunu da etkiler.
Isı pompası boyleri hangi kapasitelerde üretiliyor?
Omega ısı pompası boyleri 200, 300, 500, 800 ve 1.000 litre kademelerinde üretiliyor. Serpantin yüzeyleri sırasıyla 2,2 · 2,7 · 3,4 · 3,62 · 5,88 m². Tümü emaye iç kaplama, magnezyum anotlu katodik koruma ve 50 mm PU izolasyon ile teslim edilir.
Bu şema tipik bir ısı pompası tesisatını anlatıyor; projenizdeki boru çapı, pompa seçimi ve tank litresi binanın ısı kaybına göre değişir. Hidrolik tarafın iki tankını seçerken Isı Pompası Boyleri ve Buffer Tank sayfalarındaki teknik tabloları yan yana açın: kapasite kademeleri ve ağırlıklar montaj kararını erken netleştirir. Tesisatınızın kapasitesini paylaşırsanız uygun kademeyi birlikte belirleyelim: bize ulaşın.
